Son illərdə uşaqlar və gənclər arasında ən çox rast gəlinən onurğa problemlərindən biri skolioz, yəni onurğa əyriliyidir. Bir çox valideyn bu diaqnozu eşitdikdə böyük qorxu və təşvişə düşür, dərhal əməliyyat lazım olacağını düşünür. Lakin müasir tibb və elmi əsaslı fizioterapiya üsulları sayəsində skoliozların böyük bir qismini **əməliyyatsız və tamamilə ağrısız** müalicə etmək mümkündür.
Bu məqalədə onurğa əyriliyi haqqında bilməli olduğunuz hər şeyi — skoliozun nə olduğunu, dərəcələrini, valideynlərin uşaqlarında bunu necə aşkarlaya biləcəyini və Bakıda tətbiq etdiyimiz müasir **Şrot (Schroth) terapiyası** və **SEAS metodu** ilə müalicə yollarını ətraflı izah edəcəyik.
Skolioz Nədir?
Skolioz — onurğa sütununun sağa və ya sola doğru 10 dərəcədən çox olan üçölçülü yanal əyilməsidir. Sadə dildə desək, arxadan baxdıqda düz bir xətt şəklində görünməli olan onurğa sütunu skolioz zamanı "C" və ya "S" hərfi formasını alır. Eyni zamanda onurğa fəqərələri öz oxu ətrafında fırlanır (rotasiya edir), bu da kürəkdə bir tərəfli qabarıqlığa (qabırğa donqarlığına) səbəb olur.
Skoliozun Dərəcələri və Təsnifatı
Skoliozun ağırlıq səviyyəsi rentgen filmində ölçülən **Cobb bucağı** ilə müəyyən edilir. Əyilmə dərəcəsinə görə skolioz 3 əsas qrupa bölünür:
| Dərəcə | Cobb Bucaq Aralığı | Müalicə Yanaşması |
|---|---|---|
| Yüngül Skolioz | 10° - 25° | Elmi məşqlər (Şrot, SEAS), daimi izləmə və postural korreksiya. |
| Orta Skolioz | 25° - 40° | Gündəlik Şrot/SEAS məşqləri və fərdi hazırlanmış skolioz korseti. |
| Ağır Skolioz | 40° və üzəri | Xəstənin yaşına, boy artımına və şikayətlərinə görə cərrahiyyə və ya intensiv fizioterapiya. |
Uşaqlarda Skolioz: Valideynlər Nəyə Diqqət Etməlidir?
Skolioz ən çox uşaqların sürətli inkişaf dövründə - **10-15 yaş aralığında** yaranır və irəliləyir. Qız uşaqlarında oğlanlara nisbətən irəliləmə riski 8 dəfə daha yüksəkdir. Erkən mərhələdə heç bir ağrı vermədiyi üçün valideynlər tərəfindən çox vaxt gözdən qaçır.
Ev Şəraitində Skolioz Testi (Adam Testi):
Uşağınızın arxasında dayanın. Ondan dizlərini bükmədən, qollarını sərbəst şəkildə aşağı salaraq önə doğru əyilməsini (sanki ayaq barmaqlarına toxunurmuş kimi) istəyin. Bu zaman arxadan kürək nahiyəsinə baxın:
- Kürəyin bir tərəfində digərinə nisbətən hündürlük və ya qabarıqlıq (qabırğa donqarlığı) varmı?
- Çiyinlərin biri digərindən yüksəkdə dururmu?
- Çanaq sümüklərində asimmetriya (bir tərəfin yuxarıda olması) varmı?
- Qollar sərbəst sallandıqda bədən ilə qol arasındakı boşluq hər iki tərəfdə eynidirmi?
Bu əlamətlərdən hər hansı biri mövcuddursa, vaxt itirmədən skolioz mütəxəssisinə müraciət etməlisiniz.
Müasir və Elmi Skolioz Müalicə Metodları
Köhnə metodlarda skoliozlu xəstələrə sadəcə "üzgüçülüklə məşğul ol" və ya "turnikdən asıl" deyirdilər. Lakin müasir tibbi tədqiqatlar sübut edir ki, asimmetrik bir deformasiya olan skolioza qarşı yalnız fərdi və üçölçülü tibbi məşq proqramları effektivdir. Bakıda tətbiq etdiyimiz ən təsirli elmi üsullar bunlardır:
1. Şrot (Schroth) Terapiyası
1920-ci illərdə Almaniyada Katharina Schroth tərəfindən yaradılan və bu gün dünyada skolioz müalicəsində "qızıl standart" qəbul edilən metoddur. Şrot terapiyası onurğadakı əyriliyi 3 fərqli müstəvidə (sağ-sol, ön-arxa və fırlanma oxunda) düzəltməyi hədəfləyir.
Şrot terapiyasının əsas komponentləri:
- Rotasiyalı Tənəffüs: Onurğanın əyilməsi nəticəsində sönmüş tərəfə doğru xüsusi tənəffüs edilərək qabırğa qəfəsi içəridən düzəldilir.
- Fərdi Pozisiyalar: Hər bir pasiyentin əyrilik tipinə uyğun olaraq xüsusi dayaqlar, yastıqlar və güzgülər qarşısında korreksiyaedici duruşlar tətbiq olunur.
- Əzələ Gücləndirilməsi: Düzgün oxa gətirilmiş onurğanı saxlayan dərin əzələlər izometrik gərilmələrlə gücləndirilir.
2. SEAS Metodu
İtaliyada (ISICO) hazırlanmış SEAS (Scientific Exercises Approach to Scoliosis) metodu da skoliozun müalicəsində elmi cəhətdən sübut olunmuş ən güclü yanaşmalardan biridir. Bu metodun əsas məqsədi pasiyentə **aktiv özünükorreksiya (active self-correction)** bacarığını öyrətməkdir.
Pasiyent gün ərzində öz onurğasını düzgün oxa gətirməyi öyrənir və bu vəziyyətdə xüsusi funksional məşqlər yerinə yetirir. Bu, bədəndə yeni əzələ yaddaşı formalaşdırır və uşaq oturduqda, yeridikdə, dərs oxuduqda onurğasını avtomatik düzgün saxlayır.
🦴 Uşağınızda və ya Özünüzdə Onurğa Əyriliyi Şübhəsi Var?
Bakının 6 filialında Şrot və SEAS mütəxəssisi Ramazan Nəsirli tərəfindən peşəkar skolioz müayinəsi və müalicəsi.
📅 Müayinə Üçün Qəbula YazılSkolioz Korseti Nədir və Nə Zaman Lazımdır?
Böyümə mərhələsində olan və Cobb bucağı **20-25 dərəcəni keçmiş** uşaqlarda əyriliyin artmasını dayandırmaq və korreksiya etmək üçün korset müalicəsi tətbiq olunur. Ən effektiv skolioz korsetləri fərdi şəkildə, üçölçülü bədən skanına əsasən hazırlanan **Chêneau (Şeno) tipli asimmetrik korsetlərdir**.
Korset gündə 20-23 saat taxılmalıdır. Korset müalicəsi heç vaxt təkbaşına kifayət deyil; o, mütləq Şrot və ya SEAS məşqləri ilə paralel aparılmalıdır, əks halda korset çıxdıqdan sonra zəifləmiş əzələlər səbəbindən əyrilik yenidən arta bilər.
Fizioterapevt Ramazan Nəsirli ilə Skolioz Müalicəsi
Türkiyənin nüfuzlu **Hacettepe Üniversitesi** məzunu olan Fizioterapevt Ramazan Nəsirli, skolioz sahəsində beynəlxalq sertifikatlı Şrot mütəxəssisidir. 8 ildən artıq təcrübəsi ilə Bakıda yüzlərlə uşaq və gəncin onurğa əyriliyini cərrahiyyəsiz, fərdi reabilitasiya proqramları ilə müalicə etmişdir.
Klinikalarımızda hər bir pasiyent üçün fərdi onurğa xəritəsi çıxarılır, 3D onurğa analizi edilir və ən uyğun Şrot/SEAS kombinasiyası ilə müalicəyə başlanılır.
Tez-Tez Verilən Suallar (FAQ)
