Qəflətən bir səhər yuxudan duranda və ya gün ərzində üzün bir tərəfində hərəkətsizlik, gözün tam yumula bilməməsi və ağız kənarının digər tərəfə əyilməsi kimi problemlərlə qarşılağmaq olduqca qorxuludur. Tibdə **Bell Parezi** və ya **Üz Siniri İflici** adlanan bu vəziyyət, 7-ci kəllə sinirinin zədələnməsi nəticəsində yaranır. Erkən mərhələdə həkim-nevroloqun təyin etdiyi dərman müalicəsi ilə yanaşı, **peşəkar fizioterapiya və üz reabilitasiyası üz əzələlərinin tam və fəsadsız bərpası üçün ən vacib şərtdir**.
Üz Siniri İflici (Bell Parezi) Nədir?
Üz iflici, üzümüzün mimika əzələlərini (alın qırışdırmaq, göz yummaq, gülmək, üfürmək) idarə edən üz sinirinin (nervus facialis) iltihablaşması və sıxılması nəticəsində yaranır. Bu sinir qulaq arxasındakı dar sümük kanalından keçərək üzə yayılır. Kanal daxilində iltihab yaranıb sinir şişdikdə, sıxılma baş verir və sinir mimika əzələlərinə siqnal ötürə bilmir.
Bell Parezinin Əsas Səbəbləri Nələrdir?
Üz iflicinin dəqiq səbəbi tam bilinməsə də, əksər hallarda viral infeksiyalarla əlaqələndirilir. Əsas risk faktorları və tətikləyicilər bunlardır:
- Viral İnfeksiyalar: Herpes simplex (uçuğa səbəb olan virus), Herpes zoster, Epstein-Barr virusu və s.
- Soyuqlama və Külək: Üzün bir tərəfinə şiddətli soyuq havanın və ya kondisioner küləyinin vurması qan damarlarının daralmasına və sinirin zədələnməsinə yol aça bilər.
- Hamiləlik: Xüsusilə son trimestrdə olan qadınlarda immun sistemindəki dəyişikliklərə görə risk artır.
- Şəkərli Diabet: Diabet xəstələrində sinirlərin zədələnməyə meylliliyi daha yüksəkdir.
Əlamətləri Nələrdir?
- Üzün bir yarısında mimik hərəkətlərin tam və ya qismən itirilməsi (gülərkən ağzın sağlam tərəfə əyilməsi).
- Zədələnmiş tərəfdə gözün tam yumula bilməməsi (bu, göz quruluğu və buynuz qişanın zədələnməsi riski yaradır).
- Alın qırışlarının itməsi, qaşın yuxarı qaldırıla bilməməsi.
- Ağız kənarından su və ya yeməyin sızması, danışarkən bəzi hərflərin çətin tələffüzü.
- Qulaq arxasında ağrı, səsə qarşı həssaslıq (hiperakuziya) və dad bilmə hissinin zəifləməsi.
Üz İflicinin Əməliyyatsız Reabilitasiyası
Bakının 6 filialında Fizioterapevt Ramazan Nəsirli komandası olaraq üz iflici keçirmiş pasiyentlər üçün aşağıdakı xüsusi bərpa üsullarını tətbiq edirik:
| Müalicə Metodu | Məqsədi və Faydası |
|---|---|
| Miofasial Masaj və Manual Terapiya | Üz əzələlərində qan dövranını stimullaşdırır, spazmı azaldır və asimmetriyanı yumşaldır. |
| Elektrostimulyasiya (NMES) | Kiçik cərəyanlarla işləməyən əzələləri işlədərək onların əriməsinin (atrofiyasının) qarşısını alır. |
| Güzgü Qarşısında Məşqlər (PNF) | Pasiyentin beyin-əzələ əlaqəsini vizual rəy vasitəsilə bərpa edir. Dodaq büzmək, qaş çatmaq məşq etdirilir. |
| Gözün İdarəsi və Qorunması | Göz qapağı bağlanmadığı üçün süni göz yaşı damcıları və xüsusi göz bantları təyin olunur. |
xə` Mimikalarınızı Geri Qaytarın!
Üz iflicindən sonra qalıcı əyriliklərin olmaması üçün gecikmədən peşəkar reabilitasiya komandamıza müraciət edin.
📅 İndi Randevu AlTez-Tez Verilən Suallar
Üz iflicinin tam sağalma şansı nə qədərdir?
Bell parezi (üz iflici) olan pasiyentlərin təxminən 80-85%-i ilk 3 həftədən 3 aya qədər müddətdə tamamilə sağalır. Düzgün zamanda başlanan dərman müalicəsi və peşəkar fizioterapiya/üz gimnastikası bu şansı demək olar ki 100%-ə çatdırır.
Üz iflici zamanı çiklet (saqqız) çeynəmək faydalıdır?
Xeyr, məşhur inancın əksinə olaraq erkən dövrdə kobud şəkildə saqqız çeynəmək faydalı deyil. Bu, zəifləmiş üz əzələlərini yorur və sinkineziya (üz əzələlərinin qeyri-iradi birlikdə hərəkəti) riskini artırır. Bunun əvəzinə güzgü qarşısında idarə olunan xüsusi üz hərəkətləri edilməlidir.
Sinkineziya nədir və ondan necə qorunmaq olar?
Sinkineziya sinir liflərinin səhv bərpası nəticəsində yaranan qeyri-iradi hərəkətlərdir (məsələn, gülümsəyərkən gözün də bağlanması). Bunun qarşısını almaq üçün üzə aşırı və sərt masaj edilməməli, yalnız peşəkar fizioterapevt nəzarətində düzgün idmanlar aparılmalıdır.
Üz iflici təkrar oluna bilərmi?
Nadir hallarda da olsa (təxminən 7-10%), eyni və ya digər tərəfdə üz iflici təkrarana bilər. Riski azaltmaq üçün immuniteti güclü tutmaq və üzü şiddətli soyuqdan qorumaq tövsiyə olunur.
